Kolumna

Čudna je sudbina Zemuna, u skladu s narodnom: „dok jednom ne omrkne, drugom ne osvane“…

Piše: Aleksandar Crkvenjakov

Beogradski glas – Redovi koji slede posvećeni su gradu kome je gotovo dve hiljade godina uspevalo da odoli raznim najezdama. Ali, što kaže narod: ničija do zore nije gorela…

Sve je, bar što se istorije tiče, počelo još u prvim stolećima naše ere (naše?! – zar smo toliko stari?). Ondašnji Singidunum upravo je utemeljivao jednu od osnovnih karakteristika svih beogradskih istorijskih slojeva – nestašicu stambenog prostora. Četvrta rimska legija, s nadimkom Flavije i putnim nalogom koji je upućivao da se logor uspostavi u selu koje su do tada naseljavali Kelti iz plemena Skordiska, baš zbog nestašice prostora morala je da se podeli u tri dela. Onaj najveći stisnuo se u kastrumu, na današnjem Kalemegdanu.

Mimo svih rimskih vojnih propisa, i oblik i dimenzije imao je potpuno „na svoju ruku“, začevši specifični beogradski urbanizam čija se ležerna tradicija prostrla do današnjice. Manji, srećniji deo jedinice smestio se dalje, niz Dunav, u „vikend-zonu“, naselje Aureus Mons; dok je rečna flota za svoju bazu odabrala lesni odsečak nasuprot beogradskom grebenu – Zemun. To ime se pre dva milenijuma izgovaralo kao Taurunum.

Izgovor se zadržao sve dok na naselje nisu nabasali prvi Sloveni i, valjda impresionirani činjenicom da njegovi ondašnji stanovnici ne žive u kioscima i kućama bez komunalija već u elegantnim zemunicama iskopanim u lesu, promenili mu ime.

Od svog nastanka, pa gotovo dva milenijuma naovamo, Beograd i Zemun merkaju se preko Ušća. Najčešće ispod oka. U gotovo svakom istorijskom trenutku spaja ih nekakav most; u rimsko vreme pontonski; u austrijsko dugi drveni, koji vodi kilometrima preko močvare… Međutim, takođe redovno, razdvajaju ih granice – ponekad samo administrativne, između opština i provincija; češće oštre, međudržavne; a ponekad, bogami, i granice između civilizacija…

Čudna je sudbina Zemuna, sasvim u skladu s narodnom: „dok jednom ne omrkne, drugom ne osvane“… Kada god bi se s Beogradom našao zajedno u istoj državi, pretvarao se u manje važnu, usputnu stanicu ka većem gradu. A onda, kada bi ga ratovi i politika sklonili u drugu državu, povlačeći granicu preko ušća Save u Dunav, Zemun bi postajao regionalni centar, važna postaja i kapija zapadne civilizacije ka Orijentu.

Zvezdane trenutke doživeo je u osamnaestom i devetnaestom veku, kada je Beograd, pretvoren u kasabu, delio sudbinu propadajuće Turske carevine, a Zemun, barokno nakićen, predstavljao izlog uznapredovale Evrope. Beograđani su tada imali „Trst“ na samo sat vožnje čamcem i tri nedelje boravka u „kontumacu“, karantinu koji je Austrougarsku carevinu štitio od kuge i kolere, odomaćenih u Turskoj. U stvari, retko se ko upućivao u Zemun po nove cipele – više je bilo trgovaca na veliko, a najviše onih koji su, zamerivši se vlasti u Srbiji, u Zemunu spasavali glavu.

Ceo tekst pročitajte u PDF izdanju.

Direktno

Beogradski glas

Događaj nedelje

Beogradski glas

Naslovna za sredu 21. 2. 2018.

Vest – Komentar

Beogradski glas

Uzbunjivač

Beogradski glas