Beograd na dlanu

Vuk Stefanović Karadžić – zaboravljeni gradonačelnik Beograda

Izvor: Beograduživo.rs

Beogradski glas – Mnogi ne znaju da je Vuk Stefanović Karadžić, sem što je bio filolog, reformator srpskog jezika, pisac prvog rečnika srpskog jezika, obavljao još jednu funkciju. On je u istoriji zapisan i kao gradonačelnik Beograda. Naravno, naziv funkcije zvučao je drugačije, ali se istoričari slažu da je po značenju to savremena funkcija gradonačelnika.

Iako je veći deo svog života Vuk Stefanović Karadžić proveo u Beču, u nekoliko navrata živeo je u Srbiji, a sebe zvao Beograđaninom. Tako je početkom tridesetih godina 19. veka ušao na tadašnju političku scenu.

Sve se dešavalo nakon sultanovog hatišerifa 30. novembra 1830. godine. Tada je knezu Milošu priznato pravo nasledne titule, a država je dobila slobodu da upravlja različitim poslovima. Vuk Karadžić je tada, u svojim četrdesetim godinama, radio kao član Zakonodatelne komisije za prevod Napoleonovog Građanskog zakonika na srpski. Taj prevod je trebalo da posluži kao model za novi ustav Srbije.

Početkom decembra 1830. godine Vuk Karadžić od kneza dobija funkciju člana Suda nahije i varoši Beogradske. Naravno, paralelno sa time, Vuk je nastavio da se bavi svojim naučnim radom.

Sledeća godina donela je velike i značajne promene i Beograd prelazi potpuno u ruke Srba. Srbi su sada mogli slobodno da upravljaju gradom, administracijom, sudstvom, školstvom… U takvim okolnostima Vuk Stefanović Karadžić predlaže otvaranje više škole i štamparije, što će se ostvariti kroz nekoliko godina.

Godinu kasnije došlo je do promena u organizaciji uprave grada. Treba imati na umu da je Beograd tada činilo nekoliko hiljada kuća razbacanih bez reda, a ukupan broj stanovnika bio je oko 30.000 (Srbi, Turci, Cincari, Grci, Jevreji, Jermeni i Romi). Knez Miloš ujedinjuje Magistrat beogradski sa Sudom beogradskim. Ukazom od 29. marta 1831. godine Vuka Karadžića postavlja na čelo novog tela i time je on postao gradonačelnik Beograda, odnosno prezident Magistrata nahije i varoši Beogradske.

„Zbilja! I to je novo: imao sam čest od njegove Svjetlosti naimenovan biti prezidentom suda nahije i varoši Bijogradske“, poručuje Vuk S. Karadžić u pismu Jerneju Kopitaru.

U obavljanju svojih funkcija Vuk Stefanović Karadžić sukobljavao se sa raznim ljudima na funkcijama, koji su navikli da stvari rešavaju zahvaljujući svojim vezama sa knezom i drugim uticajnim ljudima svog vremena.

Posle svega godinu dana, Vuku Stefanoviću Karadžiću su „stvari došle preko glave“. On je u pismu Jakobu Grimu rekao da mora napustiti otadžbinu „delom zbog trenutne nemogućnosti da u sadašnjim prilikama budem tamo od veće koristi nego što to može biti najprostiji čovek, i najzad zbog moje neprekidne želje da još nešto izdam…“

Tako je Vuk Karadžić izašao iz politike i nastavio da se bavi naučnim radom koji je posle mnogo borbe doneo pobedu i 1847. godine srpski narodni jezik proglašen je jedinim pravim srpskim jezikom u Srba.

Direktno

Beogradski glas

Dobra vest

Naslovna za sredu 24. 10. 2018.

Loša vest

Uzbunjivač

Beogradski glas