Beograd na dlanu

Muzej srpske medicine: Lečenje u Srbiji kroz vekove

Obilaskom izložbe „Medicina u Srbiji kroz vekove“ u Muzeju srpske medicine Srpskog lekarskog društva može se na veoma pristupačan način – kroz izložene dokumente, fotografije, tekstualne legende, medicinske instrumente, aparate i druge eksponate – saznati od čega su sve naši preci bolovali, kako i čime su se lečili, kako je izgledao razvoj zdravstva, medicinskog školstva i pojedinih grana medicine u Srbiji. I to od perioda kasnog paleolita, dakle pre nego što su Srbi počeli da naseljavaju ovaj prostor, pa sve do današnjih dana.

Hatišerifom odobreno osnivanje bolnica

Najstariji eksponat na izložbi je lakatna kost kromanjonca stara oko 7.000 godina, poklon Muzeju od dr Srboljuba Živanovića. U istoj zbirci iz paleopatologije su i četiri lobanje iz srednjeg veka, a na jednoj od njih vidljiv je prelom leve temene kosti.

Iz tekstualnih legendi koje prate zbirke može se saznati da patološke promene na proučenim skeletnim ostacima ukazuju da su drevni ljudi sa našeg podneblja bolovali od bolesti koje poznajemo i danas – npr. od spondiloze, artritisa, skorbuta. Takođe i da je čovek metalnog doba primenjivao jednu od najstarijih hirurških operacija, a to je otvaranje lobanje.

Zatim da je temelje srednjovekovne srpske medicine postavio Sveti Sava, te da su u doba Rimskog carstva i kod nas postojali urbani vojni centri sa razvijenom zdravstvenom službom. Lekari su bili uglavnom grčkog porekla, često specijalizovani za jednu oblast. Veoma dobro su baratali spravljanjem lekovitih preparata od bilja.

U tursko doba vratili smo se tradicionalnim načinima lečenja, a bolesnike su lečili berberi, hećimi ili lekari, samouki vidari i vidarice. Osim osnovnog zanata, berberi su se bavili i vađenjem zuba, radili manje hirurške intervencije, puštali krv. Za zdravlje se molilo svetiteljima, a za pomoć se obraćalo i hodžama i dervišima, koji su lečili pravljenjem zapisa i amajlija. Od 17. veka bilo je široko rasprostranjeno lečenje pomoću vradžbina i magijskih formula.

Dalje se beleži da je prvi Srbin koji je postao doktor medicine bio Jovan Apostolović, rodom iz Budima. Bilo je to u 18. veku. U istom veku, preciznije 1730. godine, hatišerifom Visoke porte Srbija je dobila pravo da osniva bolnice, čime je položen kamen-temeljac oblasti zdravstva u našoj zemlji.

Zubarska klešta kovačko umeće

Izložba prati njegov dalji razvoj kroz vreme, ali i pojedine oblasti kao što je hirurgija, zatim anestezija i čime su sve u prošlosti pacijenti uspavljivani – između ostalog i onesvešćivanjem udarcem u glavu. Poseban deo posvećen je stomatologiji. Pored slike Vrščanina Ilije Ranimira, prvog zubara u Srbiji, posetioci mogu da vide zubarsku stolicu sa bušilicom na nožni pogon s kraja 19. veka. Presvučena crvenom tkaninom, izgleda veoma lepo i čini se da je na njoj prijatnije sedeti nego na ovim današnjim zubarskim stolicama. Ili se zubarska stolica prijatnom za sedenje može doživeti samo kada je u muzeju.

Naročitu pažnju posetilaca svakako privlače izloženi medicinski instrumenti i pribor koji je korišćen u lečenju i dijagnostici. Aparat za merenje krvnog pritiska, termometri, hirurške igle i konci iz prve polovine 20. veka, set instrumenata za direktnu transfuziju krvi iz tridesetih godina prošlog veka, stetoskop s početka 20. veka, tablica za ispitivanje vida iz 1906. godine…

Pored tog modernijeg pribora može se videti i dosta starijih instrumenata, kao što su volovski rogovi koji su u srednjem veku služili za merenje lekovitih supstanci i za puštanje krvi, ali i klešta za vađenje zuba koja je skovao kovač i kojima je težak ratnik oslobodilačkih ratova Srbije Josip Rajić iz Debelije vadio seljanima zube u periodu između dva svetska rata.

Osim zanimljivih medicinskih knjiga, priručnika i predavanja, čuva se i prvo uverenje o specijalizaciji u Srbiji doktora Vojislava Subotića.


Prva varoška bolnica
Muzej srpske medicine Srpskog lekarskog društva osnovan je 1955. godine na inicijativu prof. dr Vladimira Stanojevića, predsednika Sekcije za istoriju medicine i farmacije. Osnivanjem Muzeja nastavljena je tradicija prikupljanja i čuvanja medicinskih predmeta u Srpskom lekarskom društvu koja datira od 1872. godine. Muzej je od 2007. u sastavu Muzeja nauke i tehnike.

I sama zgrada u kojoj se nalazi – u Ulici Džordža Vašingtona 19, nekadašnja Vidinska – od istorijskog je značaja. U njoj je 1868. svečano otvorena zgrada Bolnice varoši i okruga Beograda. U tom zdanju nekad je bila smeštena Opšta državna bolnica, a kasnije Klinika za očne bolesti, u kojoj su lečila i operisala velika imena srpske medicine – dr Vladan Đorđević, dr Laza Lazarević, dr Vojislav Subotić i školovale se generacije lekara. Ona sada ima status spomenika kulture od velikog značaja i sedište je Srpskog lekarskog društva. 

Poštovani čitaoci, na kioscima je novi broj Beogradskog glasa!

Direktno

Beogradski glas

Dobra vest

Naslovna za sredu 17. 07. 2019.

Loša vest

Uzbunjivač

Beogradski glas

Podržite nas. Lajkujte našu Facebook stranicu

 

Like!