Beograd na dlanu

Kako je koji kraj Beograda dobio ime

Piše: Ružica Mevorah

Zvezdara

Deo opštine Zvezdara nalazi se na brdu koje se nekada zvalo Veliki Vračar. Krajem osamdesetih godina 19. veka odlučeno je da se tu podigne opservatorija ili, kako se tada govorilo, zvezdarnica. Sagrađena je između 1929. i 1931. i po njoj je ubrzo čitav kraj dobio ime. Zvezdara je do 1960. bila podeljena na dva gradska reona, Stari Đeram i Zvezdaru.

Đeram

Đeram je nazvan po rampi, u stvari po mehanizmu za podizanje rampe, a taj je Beograđanima ličio na sprave kojima se vadi voda iz bunara. Tu je oduvek bila jedna od gradskih trošarina, gde su seljaci plaćali taksu na robu koju su dovozili da bi je prodavali na pijacama. Pored današnje pijace Đeram oduvek prolazi jedan od glavnih gradskih drumova, Smederevski put, čija je trasa utvrđena još u doba Rimljana, kada su današnji Bulevar kralja Aleksandra zvali Via Militaris.

Medaković

Naselje je dobilo ime po Miloradu Medakoviću (1824‒1897), srpskom i crnogorskom istoričaru, novinaru i diplomati. Bio je sekretar i vojvoda kneza Danila, biograf Njegošev i brat Danila Medakovića (1819‒1881), koji je opet bio sekretar kneza Miloša Obrenovića i kneza Mihaila i član Srpskog učenog društva.

Dušanovac

Odmah posle Prvog svetskog rata na istočnom obodu Beograda počelo je da raste naselje na imanjima čiji je vlasnik bio političar Dušan Spasić. Ceo kraj je po njemu i dobio ime Dušanovac. Sve do izgradnje auto-puta početkom sedamdesetih ovde su se nalazile pretežno male i srednje kuće, a kraj je glavno mesto događanja u kultnom romanu Dragoslava Mihailovića „Kad su cvetale tikve“.

Naselje Braće Jerković

Naselje je dobilo ime po partizanima, braći Dušanu i Nebojši Jerkoviću iz sela Ogar kod Pećinaca. Dušan (1914‒1941), komandant Užičkog odreda, poginuo je na Kadinjači i proglašen za narodnog heroja. Nebojša (1912‒1941), komandant Mačvanskog odreda, povlačio se prema Ceru posle propasti Užičke republike i stradao od svoje ruke, kad se našao u obruču ljotićevaca.

Čukarica

Ime je dobila po Čukarevoj mehani koja se nalazila na mestu današnje Crkve svetog Đorđa, a bila je jako značajna za tadašnje stanovništvo. Seljaci, koji su nosili robu na beogradske pijace, tu su se zadržavali, odmarali, ponekad i ostavljali zaprege. Mehanu je držao Stojko Čukara, koji je podigao i Čukar-česmu. 

Žarkovo

Postoje dve priče o nazivu Žarkova. Prva, interesantnija, kaže da je na ovom prostoru nekada davno živeo zmaj, koji je činio zla po selu. Njegova vlasnica je navodno bila baba Jula, žena po kojoj je Julino brdo dobilo ime. Jednoga dana zmaja je ubio vitez Žarko i tako spasao selo. Mesto na kojem je pala glava zmaja dobilo je ime Zmajevac. Rep je pao na Repištu, a mesto gde je zmaju otekla krv prozvan je Bele vode. Po drugoj priči, tu je u 16. veku živeo promićur (vođa karavana) Žarko, pa su Turci spahije čitav kraj po njemu prozvali Žarkovo selo.

Cerak vinogradi

Naselje je projektovano krajem sedamdesetih godina i vrhunski je primer kasne moderne. Arhitekte Marušić i Borovnica dobili su Oktobarsku nagradu grada Beograda za taj projekat 1985. godine. Samo ime opisuje izgled Ceraka pre pomenutog projekta, predeo je bio pod cerovom šumom i vinogradima.

Banjica

Do Drugog svetskog rata ovaj deo grada bio je selo s malim brojem stanovnika, ali s više od hiljadu termomineralnih izvora. Po njima je Banjica dobila ime.

Vračar

Tri su priče o imenu ovog kraja Beograda. Prva datira s početka 16. veka i prema njoj je ovaj kraj dobio ime po hajduku koji je na tom mestu imao kolibu. Prema drugoj, ime potiče od vrapčijih polja, jer je mnogo ovih ptica bilo nastanjeno na teritoriji današnjeg Vračara. Treća priča kaže da su Turci verovali da na ovom mestu Srbi vračaju. Interesantno je da su devedesetih godina na Vračaru živela dva slavna „vrača“, Lav Geršman i Ljubiša Trgovčević.

Karaburma

Na starim turskim kartama ovaj deo grada zove se Kajaburun, što na turskom znači stenoviti rt.

Senjak

Pre nego što je postao prestižna i skupa adresa, Senjak je bio brdo s kog se pružao najbolji pogled na ostatak grada. Nekada su seljaci držali seno po celom Beogradu, često je dolazilo do požara, pa je zato bilo naređeno da se seno drži na jednom mestu, a za tu namenu izabran je baš ovaj kraj, po čemu je i dobio ime.

Vidikovac

Naselje je nastalo krajem sedamdesetih između Labudovog brda i Ceraka, a ime je dobilo po lokaciji s koje se vidi veliki deo istočnog Beograda.

Palilula

Dve su priče o imenu ove opštine. Prema prvoj, u tursko vreme je u Beogradu, zbog opasnosti od požara, bilo zabranjeno pušenje. Oni koji nisu mogli bez lule, da bi je zapalili, morali su da idu van gradskih zidina. Jedno od mesta određeno za duvanjenje bila je današnja Palilula. Druga priča kaže da je Miloš Obrenović naredio da se neki stari zanati, koji su opasni po život u zbijenim oblastima, poput puškarskog zanata i proizvodnje baruta, izmeste iz gradskih zona na prostor današnjeg Tašmajdana. Na tom prostoru bilo je zabranjeno pušenje zbog opasnosti od eksplozije. Priča se da se po izlasku odatle nailazilo na tablu u obliku lule koja je označavala da je na tom mestu pušenje dozvoljeno.

Konjarnik

Ovaj kraj su nakon Prvog svetskog rata naselili Kalmici, izbeglice Ruskog građanskog rata. U Kozarčevoj ulici krajem dvadesetih izgradili su pagodu koja im je služila kao budistički hram, a na prostoru današnjeg Konjarnika napasali su svoje radne konje, po čemu i ovaj kraj dobija ime. Inače, pagoda je srušena tokom nemačke okupacije.

Mirijevo

Jedan od najstarijih pisanih podataka važan za ime Mirijevo datira iz turskog perioda. To su katastarski popisi Beograda i okoline za period od 1476. do 1566. godine. U pitanju su popisi muškog stanovništva jer su muškarci bili ti koji su plaćali dažbine. Ime može da potiče od turske reči „mirija“, što upravo znači dažbina. Moguće je i da ime potiče od stanovništva makedonskog sela Mirovo koje je došlo u ovaj kraj bežeći od Turaka. Mirijevo se nekad zvalo Mirine i Miranovac.

Beogradski Glas

Beogradski Glas

1
Leave a Reply

avatar
2500
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
mihajlo Recent comment authors
  Subscribe  
newest oldest
Notify of
mihajlo
Guest
mihajlo

Карабурма је настало од кованице: кара – црно, бурма – рупа, круг. Тамо је било вешалиште по коме је добијено име: црна рупа.

Direktno

Beogradski glas

Dobra vest

Naslovna za sredu 17. 07. 2019.

Loša vest

Uzbunjivač

Beogradski glas

Podržite nas. Lajkujte našu Facebook stranicu

 

Like!